Koʻz anatomiyasi — oʻzim uchun qayd
Imtihonga tayyorlanayotganda tuzgan qaydim: koʻzning qavatlari va ularning vazifasi, oddiy tilda. Vaqti-vaqti bilan toʻldirib boraman.
Bu qayd — mening oʻquv daftarim. Uni tugallangan matn deb emas, oʻsib boradigan roʻyxat deb oʻqing. Yangi narsa oʻrgansam, shu yerga qoʻshaman.
Uchta qavat
Koʻz devori uch qavatdan iborat. Men buni shunday eslab qolganman: tashqi — himoya, oʻrta — oziqlanish, ichki — sezish.
- Tashqi (fibroz) qavat — sklera va shox parda. Shakl beradi va himoya qiladi. Shox parda tiniq, chunki unda qon tomir yoʻq.
- Oʻrta (tomir) qavat — xoroidea, kiprikli tana, rangdor parda. Qon bilan taʼminlaydi va yorugʻlik miqdorini boshqaradi.
- Ichki qavat — toʻr parda. Yorugʻlikni nerv signaliga aylantiradi.
Yorugʻlikning yoʻli
Yorugʻlik quyidagi tartibda oʻtadi:
- shox parda
- oldingi kamera suyuqligi
- qorachiq
- gavhar
- shishasimon tana
- toʻr parda
Sinishning katta qismi aslida shox pardada boʻladi, gavharda emas. Meni bu uzoq vaqt adashtirgan: gavhar asosiy linza deb oʻylardim. Aslida gavharning vazifasi — masofaga moslashish (akkomodatsiya).
Esda qolishi qiyin boʻlgan joylar
- Sariq dogʻ (makula) — eng aniq koʻrish nuqtasi. Kichkina, lekin oʻqish, yuz tanish — hammasi shunga bogʻliq.
- Koʻruv nervi diski — bu yerda fotoretseptorlar yoʻq, shuning uchun bu “koʻr nuqta”. Miya uni oʻzi toʻldirib qoʻyadi.
- Shlemm kanali — suyuqlik chiqib ketadigan joy. Chiqish buzilsa, koʻz ichi bosimi koʻtariladi.
Oʻzimga savollar
Bularni hali oxirigacha oʻzlashtirganim yoʻq, shuning uchun shu yerda turibdi:
- kiprikli tana muskulining qisqarishi gavharni qanday qilib qalinlashtiradi?
- toʻr pardaning qaysi qatlamlari qon bilan xoroideadan, qaysilari markaziy arteriyadan oziqlanadi?
Bu qayd tibbiy maslahat emas — bu mening oʻquv daftarim. Agar koʻzingiz bilan bogʻliq savol boʻlsa, koʻz sogʻligʻi boʻlimiga qarang yoki shifokorga murojaat qiling.